ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ ରାଷ୍ଟ୍ର ଫିଲିପାଇନ୍ସ ଏକ ବୃହତ ଭୂକମ୍ପ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଛି। ପ୍ରାଥମିକ ସୂଚନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ୮.୨ ରେକର୍ଡ କରାଯାଇଛି, ଯାହା ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ। ଏହି ଭୂକମ୍ପର ଝଟକା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଥିଲା ଏବଂ ସମଗ୍ର ଅଞ୍ଚଳରେ ଏହା ଅନୁଭୂତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ଘଟଣା ପରେ ତୁରନ୍ତ ଆଖପାଖ ସମୁଦ୍ରକୂଳ ଅଞ୍ଚଳ, ବିଶେଷ କରି ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ପାଇଁ ସୁନାମି ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯାଇଛି। ସମୁଦ୍ର ଭିତରେ ଏତେ ବଡ଼ ତୀବ୍ରତାର ଭୂକମ୍ପ ହେଲେ ସୁନାମି ଆସିବାର ଆଶଙ୍କା ଥିବାରୁ ସତର୍କତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।
ଫିଲିପାଇନ୍ସ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଉଭୟ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ‘ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ଫାୟାର୍’ ଅନ୍ତର୍ଗତ। ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରବଣ ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ସକ୍ରିୟ କ୍ଷେତ୍ର ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା। ଏହି ‘ରିଙ୍ଗ୍ ଅଫ୍ ଫାୟାର୍’ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରର ଚାରିପାଖରେ ଏକ ଘୋଡ଼ା ନାଲି ଆକୃତିର କ୍ଷେତ୍ର, ଯେଉଁଠାରେ ଅନେକ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟ୍ ପରସ୍ପର ସହ ମିଶନ୍ତି। ଏହି ପ୍ଲେଟଗୁଡ଼ିକର ଗତିବିଧି ହେତୁ ବାରମ୍ବାର ଭୂକମ୍ପ ଏବଂ ଆଗ୍ନେୟଗିରି ବିସ୍ଫୋରଣ ହୋଇଥାଏ। ଫିଲିପାଇନ୍ସ ନିଜେ ଅନେକ ଟେକ୍ଟୋନିକ୍ ପ୍ଲେଟର ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ, ଯାହା ଏହାକୁ ଭୂକମ୍ପ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରିଥାଏ। ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟ ଏହି ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି ହେତୁ ବାରମ୍ବାର ଭୂକମ୍ପ ଏବଂ ସୁନାମିର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ୮.୨ ତୀବ୍ରତାର ଭୂକମ୍ପ ଏହି କ୍ଷେତ୍ରର ଭୂତାତ୍ତ୍ୱିକ ସକ୍ରିୟତାର ଏକ ନୂତନ ଉଦାହରଣ।
ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା ମାପିବା ପାଇଁ ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ। ରିକ୍ଟର ସ୍କେଲରେ ୭.୦ କିମ୍ବା ତା’ଠାରୁ ଅଧିକ ତୀବ୍ରତାର ଭୂକମ୍ପକୁ ବଡ଼ ଧରଣର ଭୂକମ୍ପ ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ, ଯାହା ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି କରିବାର କ୍ଷମତା ରଖେ। ୮.୨ ତୀବ୍ରତା ବିଶିଷ୍ଟ ଭୂକମ୍ପ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଧ୍ୱଂସକାରୀ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଏହାର ପ୍ରଭାବ ବ୍ୟାପକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ। ଏହିପରି ଭୂକମ୍ପ ମାଟିତଳେ ଥିବା ଫାଟ (ଫଲ୍ଟ) ରେ ଶକ୍ତିର ହଠାତ୍ ମୁକ୍ତି ହେତୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଭୂକମ୍ପର କେନ୍ଦ୍ର (ଏପିସେଣ୍ଟର) ଯେତେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଗଭୀର ହୁଏ ଏବଂ ଉପକୂଳ ଠାରୁ ଦୂରରେ ଥାଏ, ସୁନାମିର ବିପଦ ସେତେ କମ୍ ହୋଇପାରେ। କିନ୍ତୁ ଏତେ ଉଚ୍ଚ ତୀବ୍ରତାର ଭୂକମ୍ପ, ଯଦି ଏହା ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଘଟେ, ତେବେ ଏହା ବିଶାଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ତରଙ୍ଗ ବା ସୁନାମି ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ବହନ କରେ।
ସୁନାମି ହେଉଛି ବିଶାଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ତରଙ୍ଗ ଶୃଙ୍ଖଳା ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଭୂକମ୍ପ, ଆଗ୍ନେୟଗିରି ବିସ୍ଫୋରଣ, କିମ୍ବା ବଡ଼ ଭୂସ୍ଖଳନ ହେତୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଯେତେବେଳେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭୂକମ୍ପ ହୁଏ, ସମୁଦ୍ର ତଳ ଭୂପୃଷ୍ଠ ହଠାତ୍ ଉପରକୁ କିମ୍ବା ତଳକୁ ଉଠେ, ଯାହା ସମୁଦ୍ର ଜଳରାଶିକୁ ବିସ୍ଥାପିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଫଳରେ ସୁନାମି ତରଙ୍ଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ। ଏହି ତରଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ଗତିରେ ଯାତ୍ରା କରେ ଏବଂ ଉପକୂଳ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ ସେଗୁଡ଼ିକର ଉଚ୍ଚତା ବହୁଗୁଣିତ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି ଘଟାଇପାରେ। ସୁନାମି ସତର୍କତା ଜାରି କରିବାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ସମୁଦ୍ରକୂଳ ଅଞ୍ଚଳର ବାସିନ୍ଦାମାନଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା ପାଇଁ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସମୟ ଦେବା। ଆଞ୍ଚଳିକ ସୁନାମି ସତର୍କତା କେନ୍ଦ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଭୂକମ୍ପର ତୀବ୍ରତା, ଗଭୀରତା, ଏପିସେଣ୍ଟରର ଅବସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମୁଦ୍ର ଜଳର ସ୍ତରକୁ ନିରନ୍ତର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ସତର୍କତା ଜାରି କରିଥାନ୍ତି।
ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ପାଇଁ ସୁନାମି ସତର୍କତା ଜାରି କରାଯିବାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏହାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳଗୁଡ଼ିକରେ ବିଶାଳ ସାମୁଦ୍ରିକ ତରଙ୍ଗ ମାଡ଼ି ଆସିବାର ଆଶଙ୍କା ରହିଛି। ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରକୂଳରୁ ଦୂରରେ ରହିବାକୁ ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନକୁ ଯିବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ସୁନାମିର ଝଟକା ଘଣ୍ଟାଏରୁ ଅଧିକ ସମୟ ଧରି ଉପକୂଳରେ ଅନୁଭୂତ ହୋଇପାରେ, ତେଣୁ ସତର୍କତା ଅବଲମ୍ବନ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ। ସାଧାରଣତଃ, ଏହିପରି ସତର୍କତା ଜାରି ହେବା ପରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କୁ ସମୁଦ୍ରକୁ ଯିବାକୁ ମନା କରାଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନିରାପଦ ସ୍ଥାନକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରାଯାଇଥାଏ।
ଏହି ବଡ଼ ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଆଫ୍ଟରସକ୍ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ଝଟକା) ର ଆଶଙ୍କା ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ରହିଥାଏ। ଆଫ୍ଟରସକ୍ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଭୂକମ୍ପ ପରେ ଆସୁଥିବା ଛୋଟ ଛୋଟ ଭୂକମ୍ପର ଝଟକା, ଯାହା ଅନେକ ଦିନ କିମ୍ବା ସପ୍ତାହ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଲାଗି ରହିପାରେ। ଲୋକମାନେ ସେମାନଙ୍କ ଘରଦ୍ୱାର ତ୍ୟାଗ କରି ସୁରକ୍ଷିତ ସ୍ଥାନରେ ଆଶ୍ରୟ ନେବାକୁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ, ବିଶେଷ କରି ଯେଉଁମାନଙ୍କ ଘର ଭୂକମ୍ପ ପ୍ରତିରୋଧୀ ନୁହେଁ। ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଭୂକମ୍ପ ଅନୁଧ୍ୟାନକାରୀ ସଂସ୍ଥାମାନେ ପରିସ୍ଥିତି ଉପରେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି ଏବଂ ଅଧିକ ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ବ୍ୟାପକ କ୍ଷୟକ୍ଷତି କିମ୍ବା ମୃତାହତର ଖବର ମିଳିନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସ୍ଥିତି ଉପରେ ନଜର ରଖାଯାଇଛି। ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାର ଜରୁରୀକାଳୀନ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଏବଂ ଉଦ୍ଧାର କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ଘଟଣା ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ରିଙ୍ଗ ଅଫ୍ ଫାୟାର୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭୂକମ୍ପ ଜନିତ ବିପଦର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ପୁଣିଥରେ ସ୍ମରଣ କରାଇ ଦେଇଛି।
Image: Pixabay
Produced using StudioX’s Human-Core, AI-Shell editorial process from official and public sources.
The Odia Desk of StudioX News reports on Odisha and Odia-diaspora news for Canadian readers.
